Woordenboek – Letter D

ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ

 

Dexa-scan
Bij kinderen vanaf 10 jaar en volwassenen wordt soms een dexa-scan verricht. Dit wordt ook wel een botdichtheidsmeting genoemd. Met dit onderzoek wordt de hoeveelheid kalk in het bot gemeten. Tijdens het onderzoek ligt de patiënt op een onderzoekstafel. Met behulp van een camera, wordt een aantal foto’s (scans) gemaakt van de onderrug en van de linker of rechter heup. Het maken van deze foto’s duurt enkele minuten. Het is van belang dat de patiënt tijdens het maken van de foto’s stil ligt. Metalen voorwerpen kunnen de metingen verstoren, daarom kan gevraagd worden kleding met ritsen, gespen en knopen uit te trekken. Het onderzoek neemt meestal zo’n 20 minuten in beslag. Er wordt minder röntgenstraling gebruikt dan bijvoorbeeld bij een longfoto. Het onderzoek is volkomen pijnloos.

Diabetes
Een vorm van suikerziekte die uiteindelijk bij meer dan 40% van de volwassen patiënten met CF ontstaat (zie CF-gerelateerde diabetes)

Distaal Intestinaal Obstructie Syndroom (DIOS)
Verstopping van het einde van de dunne darm, meestal op de overgang tussen dunne en dikke darm. Deze verstopping ontstaat doordat ontlasting en slijm in de darm van CF-patiënten dikker zijn. DIOS komt meestal voor bij wat oudere kinderen en volwassenen met CF waarbij de alvleesklier onvoldoende verteerstoffen aanmaakt (dit heet pancreasinsufficiëntie). Hierdoor worden eiwitten, suikers en vetten minder goed verteerd waardoor de ontlasting dikker wordt. Ook bevat de ontlasting minder water waardoor de ontlasting nog dikker wordt. Patiënten met een DIOS hebben last van krampende buikpijn die vaak acuut ontstaat en meestal rechtsonder in de buik wordt aangegeven. Meestal is sprake van verstopping (obstipatie), soms diarree, maar het ontlastingspatroon kan ook onveranderd zijn. Braken kan bestaan als de darm door de dikke ontlasting volledig afgesloten is. De behandeling bestaat uit het gebruik van diverse laxeermiddelen om de ontlasting dunner te maken en het aanpassen van de dosis pancreasenzymen. Als dit onvoldoende helpt of als sprake is van een ernstig zieke patiënt kan een operatie noodzakelijk zijn om de darm weer doorgankelijk te maken.

Dornase alfa
Dornase alfa is een enzym (knipstof) dat DNA in kleinere stukjes knipt. Normaal ligt DNA opgesloten in de celkern. Het DNA wordt continu afgelezen zodat de cel “weet” hoe het nieuwe bouwstenen en andere stoffen kan maken die belangrijk zijn voor het voortbestaan en normaal functioneren van de cel. In de luchtwegen van CF-patiënten is veel slijm aanwezig. Dit slijm bevat DNA van bacteriën, ontstekingscellen en oppervlaktecellen van de luchtwegen die kapot gegaan zijn door de infectie en ontstekingsreactie. Het dornase alfa kan DNA dat buiten de cel voorkomt in kleinere stukjes knippen. Het dornase alfa is dus niet schadelijk voor het DNA in de cellen van het lichaam. Doordat het DNA in kleinere stukjes wordt geknipt wordt het slijm dunner en kan het beter worden opgehoest. Dornase alfa wordt per verneveling toegediend.